مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریدانش ها و آموزه های قرآن و حدیث 4695-267672620251117مصداقشناسی واژه «خلیفه» و مشابهات آن در احادیث نبوی542faمحمدحسینفیض اخلاقی12025122<p>پیامبر اکرم’ در روایات متعدّدی با واژه «خلیفه» و مشابه آن مانند «وَلی» به معرّفی جانشینان خویش پرداخته‌اند. در مقاله «مفهوم‌پژوهی واژه خلیفه» به معنای این کلمه و مشابهات آن به صورت کامل پرداخته شد و امیر مؤمنان× به عنوان نخستین مصداق دوازده جانشین رسول خدا’ و صاحبِ مقام‌های ایشان معرّفی گردید. بحث‌های کلامی گسترده‌ای در توضیح روایات دارای «خلیفه» و مشابهاتش برای معرّفی مصداق‌های آن صورت گرفته، امّا همچنان مصادیق آن از طرف برخی عالمان سنّی انکار می‌شود. از این رو، تعیین دقیق همه مصادیق این واژه، برای دفاع از ولایت و امامت امامان دوازده‌گانه^ ضرورت دارد. خلیفه و کلمات مشابه آن، هرچند توسّط دانشمندان مورد ارزیابی قرار گرفته، امّا تاکنون با استفاده از گونه‌های ارتباطات معنایی کلمات با یکدیگر مثل تشابه، تحلیل نشده است. بررسی معنایی خلیفه و مشابهاتش از فواید مقاله حاضر شمرده شده و ساختار آن شامل یازده گفتار است که لغات مورد اشاره را در بر می‎‌گیرد.</p>http://majaleh-a.ir/ar/Article/Download/52304مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریدانش ها و آموزه های قرآن و حدیث 4695-267672620251117بررسی مفهوم دقّت با هدف کاهش خطا در مقابله متون حدیثی 4351faمرتضیعربی2025122<p>مقابله متون به معنای مقایسه حرف به حرف یک متن با نسخه رونوشت آن برای کشف اشتباهات احتمالی در فرایند نسخه‌برداری است. برای مقابله، کارکردها و فواید دیگری نیز مطرح است. فرایند مقابله، سنگ بنای مراحل دیگر متن‌پژوهی حدیثی است؛ چراکه همه مراحل پسین بر روی متن تأییدشده در این مرحله استوار می‌شود و صحّت و سقم اطّلاعات و تفاسیر ارائه‌شده، وابسته به میزان صحّت خروجی مقابله است. اگر متن مورد استفاده، مغایر با متن اصلی باشد، تمام نتایجی که از آن گرفته می‌شود مغایر با مراد متن اصلی و حتّی آسیب‌زننده خواهد بود. از سوی دیگر، می‌توان گفت اساس و ستون یک مقابله صحیح و بدون اشتباه، «دقّت» در هنگام مقابله متون است. در این نگاشته سعی شده تا پس از تعریف مقابله به بررسی مفهوم «دقّت»، انواع «دقّت» و عوامل مخلّ «دقّت» در مقابله پرداخته شود و در ادامه، راه‌هایی برای افزایش این مهارت در مقابله صحیح متون حدیثی معرّفی گردد.</p>http://majaleh-a.ir/ar/Article/Download/52305مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریدانش ها و آموزه های قرآن و حدیث 4695-267672620251117احادیث «خودتوصیفی» در آیینه رجال کشّی جایگاه، کارکرد و چالشها5284faجعفرزارعانحوزه علمیه قم 0009000214495756جمال الدینحیدری فطرت2025122<p>«احادیث توصیفی» به‌عنوان منبعی مهم در راوی‌شناسی در کنار داوری‌های رجالیان، هماره محلّ توجّه و بحث بوده‌ است. این نوشتار با تمرکز بر گونه‌ای ویژه از این احادیث، با عنوان «احادیث خودتوصیفی»، به تحلیل و جایگاه‌شناسی آن پرداخته، چالش‌های پیش روی آن را گردآوری کرده و به بحث نشانده است. احادیث خودتوصیفی، به ‌سبب آنکه توصیف‌کننده راوی از سوی امام، خود اوست، از دیرباز تأمّلاتی را از سوی عالمان شیعه شاهد بوده و نقدهای جدّی را پشت سر گذاشته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل چالش‌های پیش ‌روی این گونه از احادیث راوی‌شناسانه، نخست تعریفی جامع از احادیث خودتوصیفی ارائه می‌دهد و مرزهای مفهومی آن را تبیین می‌کند؛ سپس با استناد به شواهد و قرائن، در دو محور «قرائن استحکام استنادی» و «قرائن استحکام محتوایی»، امکان اعتماد به این احادیث را بررسی کرده و در نهایت، راهبرد مواجهه با این منبع مهم در راوی‌شناسی را برای خوانندگان ترسیم می‌کند. اعتماد به بیشتر احادیث خودتوصیفی پس از گذران فرایند بررسی، نتیجه عملی این پژوهش خواهد بود.</p>http://majaleh-a.ir/ar/Article/Download/52306مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریدانش ها و آموزه های قرآن و حدیث 4695-267672620251117بهداشت چشم در روایات امام رضا علیه السلام با محوریت سرمه کشیدن85102faعليبدري2025122<p>بهداشت، ضامن شیرینی زندگی است. یکی از اعضای حیاتی بدن، چشم است. روایات فراوانی درباره بهداشت چشم وجود دارد، ولی تحقیقات اندکی در این زمینه انجام شده است. از امام رضا× چند روایت درباره این موضوع رسیده که تاکنون پژوهش متمرکزی بر روی آن صورت نگرفته است. در پژوهش حاضر، روایات امام رضا× درباره بهداشت چشم با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی شدند. نتایج نشان داد که امام رضا× سرمه کشیدن را به عنوان راهکاری مهم برای حفظ سلامتی چشم توصیه می‌کردند. اهمّیت این مساله تا جایی است که اهتمام به سرمه کشیدن به عنوان نشانه‌ای از ایمان به خدا و روز قیامت عنوان شده است. از حیث اعتبار، سه روایت از چهار روایت رسیده از امام رضا× دچار ضعف سندی است ولی قرائنی بر صحّت آن دلالت می‌کند. یک روایت نیز از صحّت سندی برخوردار است. از این رو در مجموع، روایات این موضوع، قابل اعتماد است.</p>http://majaleh-a.ir/ar/Article/Download/52307مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریدانش ها و آموزه های قرآن و حدیث 4695-267672620251117کاستیهای ترجمانی در متون دینی (بیتوجّهی به دگرگونی معنایی واژگان با تمرکز بر واژه احتشم)103114fa محمدجواد احمدی دستجردی دانشگاه قرآن و حدیث ، موسسه میراث کتاب و سنت 00090008875781502025122<p>ترجمه متون دینی، به دلیل پیچیدگی‌های معنایی و ادبی، از حسّاسیت بالایی برخوردار است. انتقال دقیق مفاهیم، مستلزم تسلّط کامل مترجم بر زبان‌ مبدأ و مقصد، شناخت بافت فرهنگی و تاریخی متن و درک ظرافت‌های زبانی است. با این حال، معمولاً ترجمه‌ها از دقّت کافی در انتقال معنای اصلی متن برخوردار نیستند و به دلیل درک ناصحیح مفاهیم، دچار اشتباهاتی در این زمینه شده‌اند. توجّه به تطوّر معنایی واژگان از مهم‌ترین مسائلی است که بسیاری از مترجمان نسبت به آن توجهی نداشته و ترجمه‌هایی غیر از مراد متکلّم را ارائه می‌کنند. این پژوهش با تمرکز بر حکمت 480 نهج ‌البلاغه، به بررسی اشتباهات مترجمان در فهم واژگان و بی‌توجّهی به تطوّر معنایی مفردات می‌پردازد. با بررسی لغوی و کاربردهای روایی واژه «احتشم»، مشخّص شد که بیشتر مترجمان، معنای دقیق واژه را درک نکرده‌اند. هدف این مطالعه، ارتقای کیفیت ترجمه متون دینی و افزایش دقّت در انتقال مفاهیم است.</p>http://majaleh-a.ir/ar/Article/Download/52308مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریدانش ها و آموزه های قرآن و حدیث 4695-267672620251117میزان در اعتبارسنجی احادیث غیر امامیّه115135faمحمداحسانی فرمحمد واحدی نژاد2025122<p>سخن از چگونگی ارزیابی و اعتبارسنجی احادیث غیر امامیّه، یعنی دیگر فِرَق اسلامی است. حدیث، خواه شیعی باشد یا جز آن، اگر واجد ملاک‌های واقعی اعتبار باشد، معتبر شمرده می-شود. بنابراین اگر همه راویان موجود در سلسله سند حدیثی ¬در نگاه ما ¬¬یا در نگاه رجالیانی که ما به وثاقت خود آنها و به مبانی جرح و تعدیل آنان اذعان داریم¬، دارای توثیق باشند، حدیث، صحیح یا موثَّق شمرده می¬شود؛ یا اگر در راویان آن، ممدوحِ فاقد توثیق هم باشد، حدیث، حَسَن است. همچنین اگر در راویان، فرد فاقد ممدوحیت و توثیقِ مقبول باشد، حدیث، ضعیف است. بر این اساس به دلیل عدم تأمین شروط مورد اشاره، صحّت و اعتبار سندیِ بیشتر منابع و روایات آنان، قابل تأیید نیست. البته در منابع امامیّه احادیث بسیاری از راویان غیر شیعه داریم که این شروط در آنها تأمین شده و موثّق و معتبر شمرده می¬شوند. از سوی دیگر، ممکن است با سندپژوهی، اعتبار حدیثی اثبات نشود، ولی از راه تبیّن، احراز اعتبار شود که شرحش در آخر مقاله به اختصار می¬آید.</p>http://majaleh-a.ir/ar/Article/Download/52309